Giải thích ý kiến của Tố Hữu ” Thơ là chuyện đồng điệu, tiếng nói đồng ý, đồng tình, là tiếng nói đồng chí”. Chứng minh qua bài thơ Việt Bắc

Lời giải chi tiết

Dàn ý

1. Mở bài: Giới thiệu nhận định của Tố Hữu và bài thơ Việt Bắc.
2. Thân bài: Giải thích “đồng điệu” là cùng rung động; “đồng ý, đồng tình” là chia sẻ suy nghĩ, tình cảm; “đồng chí” là gắn bó bởi lí tưởng chung. Chứng minh qua cuộc chia tay đầy lưu luyến, kỉ niệm sẻ chia gian khó, niềm tự hào và niềm tin vào thắng lợi kháng chiến. Phân tích thể thơ lục bát, lối đối đáp “mình – ta” làm cho tiếng nói chung ấy trở nên tha thiết.
3. Kết bài: Khẳng định giá trị của nhận định và sức lay động của Việt Bắc.

Bài mẫu

Thơ không chỉ bộc lộ tâm tư riêng của người viết mà còn có thể đánh thức những tình cảm chung. Tố Hữu khẳng định: “Thơ là chuyện đồng điệu, tiếng nói đồng ý, đồng tình, là tiếng nói đồng chí”. Bài thơ Việt Bắc là một minh chứng tiêu biểu cho quan niệm ấy.

“Đồng điệu” là sự gặp gỡ trong rung động giữa nhà thơ và người đọc. “Đồng ý, đồng tình” là sự chia sẻ cách nghĩ, tình cảm và thái độ trước cuộc sống. “Đồng chí” gợi sự gắn bó của những con người cùng mục tiêu, lí tưởng. Nhận định vì thế đề cao khả năng kết nối của thơ: từ cảm xúc chân thành của một người, tác phẩm cất lên tiếng nói có sức lay động nhiều người.

Trong Việt Bắc, tiếng nói đồng điệu trước hết là nỗi lưu luyến trong cuộc chia tay giữa người đi và người ở lại: “Mình về mình có nhớ ta / Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng”. Câu hỏi không chỉ gợi nỗi nhớ của người ở lại mà còn khơi dậy tình cảm của người ra đi. Lối xưng hô “mình – ta” và nhịp thơ lục bát gần gũi khiến nghĩa tình cách mạng được diễn tả như một tình cảm thân thiết.

Tiếng nói đồng tình còn hiện lên qua những kỉ niệm cùng trải qua gian khó: “Thương nhau, chia củ sắn lùi / Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng”. Những hình ảnh giản dị cho thấy sự thiếu thốn, đồng thời làm nổi bật tình thương và tinh thần sẻ chia giữa cán bộ kháng chiến với đồng bào Việt Bắc. Nỗi nhớ trong bài thơ vì thế không chỉ là cảm xúc cá nhân mà còn là sự trân trọng một nghĩa tình chung.

Ở một chiều sâu khác, Việt Bắc là tiếng nói đồng chí của những con người cùng chiến đấu và tin vào thắng lợi: “Nhớ khi giặc đến giặc lùng / Rừng cây núi đá ta cùng đánh Tây”. Từ “cùng” nhấn mạnh sức mạnh đoàn kết. Đến câu thơ “Những đường Việt Bắc của ta / Đêm đêm rầm rập như là đất rung”, âm hưởng hào hùng đã thay cho giọng điệu bịn rịn ban đầu, thể hiện niềm tự hào về cuộc kháng chiến của dân tộc.

Bằng thể thơ lục bát, kết cấu đối đáp và sự đan xen giữa giọng tâm tình với âm hưởng sử thi, Tố Hữu đã đưa tình cảm riêng hòa vào tình cảm chung. Việt Bắc chứng tỏ thơ có sức sống khi tạo được sự đồng điệu trong tâm hồn và nói lên tình nghĩa, lí tưởng mà nhiều người cùng chia sẻ.

Kiến thức cần nhớ

• Khi nghị luận về một nhận định văn học, cần giải thích các ý chính trước khi dùng tác phẩm để chứng minh.
• Việt Bắc gắn với cuộc chia tay giữa cán bộ kháng chiến và đồng bào Việt Bắc khi kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi.
• Thể thơ lục bát và lối đối đáp “mình – ta” góp phần thể hiện tình nghĩa gắn bó trong bài thơ.

Lỗi thường gặp

• Chỉ kể lại nội dung bài thơ mà không liên hệ với từng ý trong nhận định.
• Hiểu “tiếng nói đồng chí” chỉ là lời cổ động, bỏ qua tình cảm chân thành và sự sẻ chia trong bài thơ.